Podmornica „Zeta“ svjedok zajedničke istorije

(foto: Partner)

Podmornicu, koja nosi ime po crnogorskoj rijeci Zeti, Muzeju „Park vojne istorije“ u Pivki (Slovenija) 2008. poklonila je Vlada Crne Gore. Danas je ona glavna atrakcija, koja privlači najveću pažnju na desetine hiljade posjetilaca iz cijelog svijeta.

Tamošnja zbirka, obuhvata eksponate od praistorije do danas, od primitivnog luka do tenkova, aviona, ili vojne željezničke kompozicije iz Drugog svjetskog rata.

Glavni eksponat – poklon Crne Gore

Podmornica „Zeta“ danas je glavni eksponat Muzeja u Pivki. Direktor Muzeja, Janko Boštjančić, kazao je za magazin Ministarstva odbrane „Partner“ da njen put do mjesta gdje se ukotvila za stalno, nije bio nimalo lak.

“Nije bilo lako dopremiti tako skupocjen, a tako specifičan poklon. Bili su nam neophodni i stručna i materijalna pomoć Sve je to zahtijevalo veliku odgovornost, pažljivo organizovan transport, troškove, uz kasnija značajna ulaganja”, ističe direktor.

Uz zahvalnost Crnoj Gori na vrijednom poklonu, on izdvaja stručnu pomoć penzionisanog kontraadmirala Marijana Pogačnika i kapetana bojnog broda Vojka Gorupa.

Posljednji put zaronila prije 14 godina

„Zeta“ je prvi put porinuta u Splitu 1985, kao dio Podmorničkog diviziona Jugoslovenske ratne mornarice. Nakon raspada Jugoslavije, stigla je u Tivat. Među ostalim podmornicama, bila je najduže u upotrebi, poslednji put je zaronila 23. decembra, prije 14 godina.

Kao što se može pretpostaviti, podmornica nosi naziv po istoimenoj crnogorskoj rijeci, koja izvire u Nikšićkom polju, pa nije slučajno da joj je svojevremeno kumovala Opština Nikšić.

Djeca oduševljena kada uđu u „Zetu“ (foto: Partner) Djeca oduševljena kada uđu u „Zetu“ (foto: Partner)

Zanimljivo je i da P-913 „Zeta“ ima pet „sestrinskih“ diverzantskih podmornica.

Sve su dobile ime po jednoj od rijeka iz nekadašnjih šest socijalističkih republika SFRJ: „Tisa“, „Una“, „Zeta“, „Soča“, „Kupa“ i „Vardar“. Iako relativno mala, dužine 19,7m i 2,7m širine, „Zeta“ je bila stamen predstavnik Jugoslovenske ratne mornarice. Mogla je da se spusti na 180 m dubine, dostizala je brzinu od 8,2 čvora, izuzetno je tiha, magnetno neutralna, sa relativno velikom podvodnom autonomijom. Ove karakteristike omogućavale su polaganje mina u blizini neprijateljskih pristaništa, sa minimalnom šansom da bude otkrivena. Posebno je bila pogodna za prevoz i iskrcavanje podvodnih diverzanata. Pored četvoročlane posade, mogla ih je primiti šest, sa kompletnom diverzantskom opremom, te četiri podvodna skutera.

Dio eksponata Muzeja u Pivki (foto: Partner) Dio eksponata Muzeja u Pivki (foto: Partner)

Iako se prije 14 godina simbolično završila i priča o podmorničarstvu na istočnoj jadranskoj obali, duga skoro sto godina, to nije značilo i gubitak značajnog istorijskog spomenika.

Podmorničari iz Slovenije osnovali su Društvo za očuvanje podmorničarske tradicije. Njihova ideja i zamisao je bila da se „Zeta“ ustupi Sloveniji, uz obavezu da se restaurira i postane svjedok nekadašnje zajedničke države i njene istorije.

Vlada Crne Gore odazvala se ovoj inicijativi, pa je 2008. izvršena primopredaja podmornice, uz puno povjerenje da će biti obnovljena i sačuvana kao muzejski eksponat.

„Nije bilo lako dopremiti tako skupocjen, a tako specifičan poklon“: Direktor Muzeja, Janko Boštjančić (foto: Partner) „Nije bilo lako dopremiti tako skupocjen, a tako specifičan poklon“: Direktor Muzeja, Janko Boštjančić (foto: Partner)

Udvostručila posjetu Muzeju: „Zetu” je do danas vidjelo više od 220 hiljada ljudi. Prije šest godina, obnovljena je i iznutra, tako da se može ući u nju, što posebno raduje najmlađe. Od ljeta 2015, nakon cjelovitog preuređenja “Vojnog parka”, ušuškana je u posebnom paviljonu, gdje uživa i poseban tretman. Da se vodi računa o svakom detalju, govori podatak da je uz podmornicu smještena i zbirka pomorskog nasljeđa, kako bi se dobila i zaokružena priča na temu podmorničarstva.

Mnogi tvrde da se posjeta Muzeju skoro udvostručila upravo zahvaljujući podmornici “Zeta”, kao izuzetno atraktivnom eksponatu. Posjetioci smatraju da je obilazak njene unutrašnjosti najupečatljiviji segment “Parka vojne istorije”.

Podmornica “Zeta” tako je postala nesvakidašnji svjedok plovidbe kroz zajedničku istoriju koja je povezivala Crnu Goru i Sloveniju, ali i simbol dobre saradnje naših država.

Pivska kotlina u Sloveniji, u kojoj je se nalazi Muzej „Park vojne istorije“, bogata je prirodnim ljepotama, poput Postojnske i Škocjanske jame, Predjamskog dvorca, te konjušnice “Lipica“ gdje se uzgajaju svjetski poznati konji, lipicaneri. Ova kotlina kroz istoriju je imala značajan strateški položaj, od onih koje neminovno prati bogato vojno-istorijsko nasleđe.

 

Muzej je smješten u kompleksu kasarni koji je svojevremeno, tokom Drugog svjetskog rata, izgradila Italija, a potom preuzeli Nijemci. Jugoslovenska armija ostala je tu do 1991, nakon čega je nastupio period potpune devastacije, do urušavanja krovova i grmljem i korovom „progutanih” objekata.

 

Ideja o osnivanju vojnog muzeja rodila se u maju 2004. kada su Ministarstvo odbrane i Slovenačka vojska riješili da stanu na kraj intenzivnom uništenju vojno-tehničkog nasljeđa.

 

Uslijedilo je formiranje zbirke, prvo od oklopnih i artiljerijskih sredstava, a potom i svega ostalog što krasi današnji Muzej. Uz ogroman napor i trud lokalne zajednice, ovaj vojni kompleks doživio je preobražaj koji se figurativno može opisati krilaticom „Od bundeve do kočije“. Tako je u istoriju pošla i do tada važeća dosjetka da u Pivki od turizma postoji samo gužva na putu.

rtcg.me

You must be logged in to post a comment Login

Leave a Reply

Скочи на траку са алаткама